Het uitstel is rond, 2 augustus niet: je chatbot moet zeggen dat hij AI is.

De Digital Omnibus is geen nieuwe wet maar een set gerichte wijzigingen op de AI-verordening die er al ligt. In mei schreef ik over het voorlopige akkoord, met de kanttekening dat de formele bekrachtiging nog moest volgen. Die is er nu: het Parlement nam de wijzigingen op 16 juni aan, en de Raad neemt de tekst naar verwachting eind deze maand formeel aan, waarna publicatie in het Publicatieblad volgt. Het uitstel waar sinds november over werd onderhandeld en waar de triloog in april nog op klapte, is daarmee beslist.

De inhoud van dat uitstel: de verplichtingen voor zelfstandige hoog-risico-toepassingen uit Annex III gaan van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027. Voor hoog-risico-AI die als veiligheidscomponent in een al gereguleerd product zit, de categorie uit Annex I, wordt het 2 augustus 2028. Dat is twaalf tot zestien maanden extra voor de zwaarste eisen: risicobeheer, technische documentatie, menselijk toezicht, conformiteitsbeoordeling.

Wat níet verandert, is de opbouw van de wet zelf. De risico-indeling blijft staan, de verboden praktijken blijven staan, en de regels voor aanbieders van general-purpose modellen blijven staan. Uitstel van één blok verplichtingen is iets anders dan een pauzeknop op de verordening, hoe het in de samenvattingen ook klinkt.

Artikel 50 van de verordening gaat niet over risico maar over eerlijkheid: mensen horen te weten wanneer ze met een machine te maken hebben. Dat deel gaat op 2 augustus 2026 gewoon in, over vijf weken dus. Het komt in drie vormen die je zonder jurist herkent.

Een systeem dat rechtstreeks met mensen communiceert, moet uiterlijk bij de eerste interactie duidelijk maken dat het AI is, tenzij dat voor een normaal oplettend mens al overduidelijk is. Kunstmatig gegenereerd of bewerkt beeld, geluid en video moeten machineleesbaar als zodanig gemarkeerd zijn. En wie emotieherkenning of biometrische categorisering inzet, moet de mensen die daaraan blootstaan daarover informeren.

Er is één overgangsregel die de moeite van het nakijken waard is: systemen die vóór 2 augustus 2026 al op de markt zijn gebracht, krijgen voor dit onderdeel tot 2 december 2026. Dat klinkt als vier maanden lucht, maar de regel is smaller dan hij lijkt. De chatbot die je in september aanzet valt er niet onder, en of jouw huidige oplossing eronder valt bepaalt je leverancier, niet jij.

Formeel ligt de verplichting deels bij de aanbieder van het systeem en deels bij jou als degene die het inzet. Praktisch is de vraag een stuk simpeler: staat het er, of staat het er niet. Als het er niet staat, wijst de klant die zich bekocht voelt naar jouw website en niet naar het bedrijf dat de software bouwde.

Het werk zit niet in het schrijven van die ene zin. Het zit in weten waar AI in jouw klantcontact terecht is gekomen, want dat is bij de meeste bedrijven geleidelijk en zonder besluit gegaan. Loop deze plekken langs.

• De chatbot of chatwidget op de website, ook als hij ooit door het websitebureau is meegeleverd.
• Een telefoon- of voicebot die eerst uitvraagt waar het over gaat voordat er iemand opneemt.
• Automatisch opgestelde antwoorden in de klantmailbox die zonder tussenkomst uitgaan.
• Gegenereerde beelden, stemmen of video in nieuwsbrief, advertenties en social posts.

Zet daar per plek achter wie de leverancier is en wat er nu al aan de klant getoond wordt. In de gesprekken die ik hierover voer, komt er standaard minstens één ding uit waarvan niemand nog wist dat het aanstond, of waarvan degene die het instelde allang niet meer bij het bedrijf werkt.

Die inventarisatie is een middag met de mensen die het klantcontact doen, niet een adviestraject. De teksten en labels die erna nodig zijn, zijn een halve dag. Wie in juli begint heeft ruimte; wie in de laatste week van juli begint, ontdekt dat zijn leverancier drie weken vakantie heeft.

De boetekant bestaat: overtreding van de transparantieverplichtingen kan oplopen tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, met lagere maxima voor kleinere bedrijven. Ik zou een MKB-ondernemer daar niet mee wakker maken, want de kans dat een toezichthouder in augustus bij een installatiebedrijf van dertig man aanbelt is klein.

Het echte argument is commercieel. Een klant die halverwege een gesprek doorkrijgt dat hij met een machine praat, is niet boos over de machine. Hij is boos omdat het verzwegen werd, en dat oordeel gaat over jouw bedrijf en niet over je software. Andersom werkt het net zo goed: bedrijven die er open over zijn, krijgen er zelden gedoe over.

En houd het uitstel in perspectief. December 2027 lijkt ver, maar het is uitstel en geen afstel. Zodra AI bij jou meebeslist over mensen, over sollicitanten, over wie krediet krijgt, over wie voorrang krijgt in een wachtrij, is dat de datum die in je agenda hoort. Tot die tijd is de eerlijke boodschap deze: het zware werk is opgeschoven, het fatsoenlijke werk staat er over vijf weken.