Aanvallers automatiseren nu ook. Wat dat voor je beveiliging betekent.

Anthropic detecteerde de campagne medio september en publiceerde het rapport op 13 november. De aanvallers, door het bedrijf aangeduid als GTG-1002 en toegeschreven aan een door de Chinese staat gesteunde groep, richtten zich op ongeveer dertig organisaties: technologiebedrijven, financiële instellingen, chemische industrie en overheidsdiensten. Bij een klein deel daarvan lukte het binnen te komen.

Het opvallende zit in de werkverdeling. Naar schatting tachtig tot negentig procent van het werk voerde het model zelfstandig uit; mensen kwamen op vier tot zes momenten in beeld om te beslissen of er werd doorgezet. De aanvallers omzeilden de veiligheidsmaatregelen door zich voor te doen als een beveiligingsbedrijf dat legitieme tests uitvoerde, en door het werk op te knippen in kleine opdrachten die los volstrekt onschuldig ogen.

Het rapport komt van de leverancier zelf, dus de duiding is niet neutraal en niet iedere onderzoeker leest de mate van zelfstandigheid hetzelfde. Voor de vraag die een ondernemer stelt maakt dat weinig uit: ook de voorzichtige lezing laat zien dat werk dat vroeger een team specialisten kostte, nu grotendeels door software wordt gedaan.

De redenering die elk MKB-bedrijf al jaren gebruikt, luidt: wij zijn te klein om interessant te zijn. Die redenering klopte omdat een gerichte aanval mensenwerk was en mensenwerk geld kost. Een aanvaller koos zijn doelwit op wat het opleverde, en een installatiebedrijf in Alkmaar leverde te weinig op.

Zodra het werk grotendeels geautomatiseerd wordt, verandert die rekensom. Niet omdat iemand het op jou heeft gemunt, maar omdat het niet meer uitmaakt of het doelwit veel of weinig oplevert wanneer je er duizend tegelijk kunt proberen. Je wordt niet uitgekozen, je wordt meegenomen.

Wat je daarvan merkt is geen spionagecampagne. Het is de mail van je boekhouder die klopt, in jouw tempo, met de juiste namen en het juiste factuurnummer erin. Dat soort bericht was tot voor kort duur om te maken en werd daarom gereserveerd voor grote vissen.

Het antwoord hierop is teleurstellend ouderwets. Er bestaat geen AI-beveiligingsproduct dat dit oplost, en de maatregelen die wel werken staan al tien jaar in elk advies. Ze zijn alleen bij de meeste bedrijven nog steeds niet af.

1. Tweefactor-authenticatie op alles wat van buiten bereikbaar is, te beginnen bij mail en de boekhouding.
2. Updates binnen dagen in plaats van maanden, ook op de apparatuur waar niemand eigenaar van is.
3. Een back-up die één keer is teruggezet als test, want een ongeteste back-up is een aanname.
4. Rechten opruimen: oud-medewerkers, oude leveranciers, gedeelde accounts waar niemand meer van weet wie meekijkt.
5. Een vaste regel dat betaalverzoeken en rekeningnummerwijzigingen via een tweede kanaal worden geverifieerd.

Die laatste is de belangrijkste geworden. Generaties medewerkers hebben geleerd phishing te herkennen aan kromme zinnen en verkeerde aanhef. Dat signaal is weg. Wat overblijft is procedure: bij geld en gegevens bel je terug op een nummer dat je zelf opzoekt, ook als het bericht overtuigend is. Juist als het overtuigend is.

Er zit een tweede les in dit rapport, en die gaat over jouw kant van de tafel. De aanvallers kregen dit voor elkaar door een model taken te laten uitvoeren zonder dat een mens elke stap zag. Precies dat is ook wat leveranciers je nu aanbieden voor je administratie: software die niet adviseert maar doet.

Dat is geen reden om ervan af te zien, wel om de grens vooraf te trekken. Wat mag zelfstandig gebeuren, wat vraagt akkoord van een mens, en waar kun je achteraf teruglezen wat er is gebeurd. Een agent die facturen klaarzet is iets anders dan een agent die ze betaalt, en het verschil tussen die twee is één regel in een instelling die niemand heeft gelezen.

Zet die grens op papier voordat de eerste agent draait, niet erna. Wie hem achteraf moet trekken, doet dat meestal naar aanleiding van een incident, en dan is het gesprek al een ander gesprek.